Polskie gminy lekceważą problem śmieci

Samorządy gminne są współodpowiedzialne za dzikie wysypiska w lasach i za to, że tak słabo rozwija się u nas recykling. To nie są tylko opinie ekologów, ale takie wnioski płyną z wyników inspekcji Najwyższej Izby Kontroli.

Tymczasem Ministerstwo Środowiska upatruje remedium na rosnącą u nas górę śmieci właśnie w przekazaniu gminom organizacji wywozu śmieci oraz ich segregacji. Ma to pomóc w rozwoju recyklingu, zmniejszeniu liczby dzikich wysypisk i ilości śmieci lądujących na składowiskach. Kontrola NIK jednak jasno pokazuje, że upatrywanie ratunku w tej sprawie w gminach może okazać się wielką pomyłką.

Oto główne wnioski z kontroli NIK:

1. W zdecydowanej większości skontrolowanych gmin (wybranych losowo) istnieją dzikie wysypiska. Można tam znaleźć każdy rodzaj śmieci, w tym również niebezpieczne dla zdrowia i życia.

2. Skontrolowane gminy w większości nie wywiązują się z ustawowych obowiązków związanych z gospodarką odpadami. Dla przykładu: ponad 70 proc. z nich nie sprawdza solidnie, czy wszyscy mieszkańcy mają umowy na wywóz odpadów z firmami śmieciowymi. Takie kontrole są zaś głównym narzędziem walki z tymi, którzy nie chcą płacić za wywożenie śmieci i pozbywają się ich nielegalnie, np. wyrzucając je w lesie.

3. Jedynie w 10 z 24 skontrolowanych przez NIK gmin gospodarowano odpadami tak, aby zmniejszyć ich ilość na wysypiskach (m.in. przez przekazywanie części z nich do recyklingu).

4. Tylko 40 proc. z tych gmin umożliwiło selektywną zbiórkę i odzysk tzw. odpadów biodegradowalnych, które nadają się do produkcji kompostu czy biogazu.

5. Wiele gmin z opóźnieniem informowało mieszkańców o firmach zbierających zużyty sprzęt RTV i AGD pochodzący z gospodarstw domowych. Często informacje te były niepełne.

6. Gminy w wielu przypadkach nie zapewniały mieszkańcom ochrony przed nadmiernym wzrostem opłat za wywożenie odpadów. Prawie połowa z nich nie uchwaliła maksymalnych stawek, jakie można pobierać za wywóz śmieci. Tymczasem to wysokie ceny za odbiór odpadów skłaniają niektórych do nielegalnego pozbywania się ich, np. do wyrzucania w lesie.

7. Bywało, że gminy ograniczały konkurencję na lokalnym rynku i faworyzowały miejscowe firmy. To zaś mogło podbijać ceny za wywóz śmieci. Połowa gmin, wydając zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych, dała je przedsiębiorcom, których wnioski nie spełniały wymaganych prawem kryteriów.

8. W większości gmin samorząd nie kontrolował przedsiębiorstw odbierających odpady. 92 proc. skontrolowanych samorządów gminnych nie realizowało zaplanowanych zadań oraz działań w dziedzinie gospodarki odpadami albo robiło to z opóźnieniem.

Na koniec należy zadać sobie pytanie dlaczego wobec tych faktów urzędnicy resortu środowiska forsują zły pomysł przekazania gminom organizacji wywozu i zagospodarowania odpadów? Czy lektura raportu NIK będzie kubłem zimnej wody na ich głowy? Oby.

Jacek Krzemiński