Czy Gopło będzie drugą Rospudą?

Czerwiec 21, 2010

Ruszyła budowa kopalni węgla brunatnego Tomisławice, która może zagrozić sąsiadującemu z nią jezioru Gopło, w całości chronionemu jako rezerwat przyrody. Być może budowę uda się zatrzymać, bo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dopatrzył się błędów w procedurach budowlanych, związanych z tą inwestycją

Gopło i okalające je tereny są chronione jako obszar Natura 2000 i Nadgoplański Park Tysiąclecia. W tych okolicach rodziła się polska państwowość. Nadgoplańska Kruszwica była siedzibą pierwszych Piastów. Nad brzegami jeziora stoi legendarna Mysia Wieża, w której zginął zjedzony przez myszy – jak chce legenda – król Popiel.

Przeciwko budowie kopalni w Tomisławicach, która może zagrozić Gopłu, są nie tylko ekolodzy, ale i naukowcy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza (UAM) w Poznaniu i mieszkańcy otaczających Gopło miejscowości, a nawet holenderska eurodeputowana Judith Merkies. Obawiają się oni, że kopalnia zdegraduje tamtejszą przyrodę i doprowadzi do wysychania jeziora. Wydobywaniu węgla brunatnego towarzyszy bowiem wypompowywanie z odkrywek ogromnych ilości wody, co prowadzi do tworzenia się tzw. leja depresyjnego i drastycznego obniżenia poziomu wód gruntowych.

Według uczonych z UAM w przypadku kopalni Tomisławice powstały w wyniku jej działalności lej depresyjny obejmie także i Gopło. Innego zdania jest Państwowy Instytut Geologiczny, który na zlecenie inwestora zrobił ekspertyzę w tej sprawie.
Rozpoczęcie budowy zaskoczyło jej przeciwników. Zaskarżyli oni bowiem pozwolenie na tę inwestycję w Komisji Europejskiej oraz Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym (WSA) w Poznaniu. Kilka dni temu WSA dopatrzył się błędów w wydawaniu zgody na tę budowę. Teraz sąd przekaże sprawę do ponownego rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Koninie, które może uznać pozwolenie na budowę za nieważne. Wtedy inwestycję trzeba będzie wstrzymać.
Mimo stanowiska WSA inwestor kopalni w Tomisławicach, KWB Konin, zdecydował się kontynuować budowę, która ma trwać tylko kilka miesięcy, czyli przyjął metodę faktów dokonanych. Zdaniem ekologów nie powinien tego robić do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez sądy i Komisję Europejską czy pozwolenie na budowę jest ważne czy nie.

Przedstawiciele KWB Konin bronią się w następujący sposób: „Należy wyraźnie podkreślić, że WSA w Poznaniu nie zajmował się wprost decyzją środowiskową wójta gminy Wierzbinek, a jedynie badał zasadność odmowy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie stwierdzenia nieważności tej decyzji, która nadal pozostaje w obrocie prawnym. Jednocześnie WSA w Poznaniu w ustnym uzasadnieniu podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że:

- inwestycja polegająca na budowie odkrywki Tomisławice może stanowić zagrożenie dla środowiska,
- wydając decyzję środowiskową naruszono przepisy tzw. Dyrektywy Siedliskowej
i Ramowej Dyrektywy Wodnej,
- w trakcie postępowania prowadzonego przez wójta gminy Wierzbinek naruszono prawo stron do udziału w postępowaniu, na co wskazywali skarżący.
Wyrok WSA w Poznaniu wskazuje na uchybienia w konstrukcji aktu, jakim jest zaskarżona decyzja wójta gminy Wierzbinek i w tym zakresie należy stwierdzić, że są to zarzuty natury formalnej. W istotnych kwestiach dotyczących oddziaływania inwestycji na środowisko WSA w Poznaniu nie podzielił zarzutów skarżących.
Wyrok WSA w Poznaniu nie wpływa obecnie w żaden sposób na prawa KWB Konin wynikające z wydanej i nadal ostatecznej decyzji wójta gminy Wierzbinek oraz z koncesji Ministra Środowiska, zezwalającej na prowadzenie wydobycia węgla brunatnego ze złoża Tomisławice”.

Tytułem komentarza należy powiedzieć, że podobnych argumentów używała Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w związku z budową obwodnicy Augustowa przez dolinę Rospudy. W tym przypadku urzędnicy i sędziowie także uznali, że inwestycja nie wpłynie negatywnie na środowisko – co nie było zgodne ze stanem faktycznym.

Jacek Krzemiński

fot. wikipedia